Co powinno niepokoić w rozwoju mowy PDF Drukuj Email

Rozwój mowy (rozumienie mowy i komunikowanie się za jej pomocą) nigdy nie przebiega w oderwaniu od ogólnego rozwoju psychoruchowego dziecka, czyli procesów poznawczych i rozwoju ruchowego. Prawidłowy rozwój psychoruchowy warunkuje harmonijny rozwój emocjonalny i społeczny. Wszystkie elementy  są ze sobą powiązane, współdziałają w sposób bardzo harmonijny, wzajemnie na siebie wpływają i wzajemnie warunkują. Dlatego obserwując swoje dziecko, od pierwszych dni musimy zwracać uwagę na wszystkie elementy związane z  jego rozwojem. Powinno nas zaniepokoić duże opóźnienie w pojawieniu się lub brak opisanych poniżej umiejętności.

Pierwszy rok życia

1. Siódmy miesiąc:

- samodzielne siedzenie bez podparcia,

- swobodne odwracanie głowy w kierunku bodźca,

- zdolność wykonywania ruchów w pozycji siedzącej,

- utrzymywanie sztywnej główki w pozycji pionowej,

- w pozycji stojącej podejmuje pierwsze próby stawiania kroczków,

- przekładanie zabawki z rączki do rączki, utrwalanie umiejętności chwytania i manipulowania jedną ręką

- utrzymujący się odruch Babińskiego - podczas drażnienia podeszwy stopy, powinny wszystkie palce stopy zwinąć się w stronę podeszwy,

- pełzanie,

- oglądanie przedmiotów podczas manipulowania nimi, spoglądanie za przedmiotem, który spadł ze stołu,

- szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy,

- manipulowanie przedmiotami w celu wydobycia nowych dźwięków,

- powtarzanie sylab języka, który słyszy,

- gaworzenie samonaśladowcze - słuchanie i powtarzanie dźwięków, które samo wytwarza,

- płacz, gaworzenie w celu przyciągnięcia uwagi.

2. Dwunasty miesiąc:

- samodzielne chodzenie,

- chwyt pęsetowy przy chwytaniu przedmiotów,

- poszukiwanie przedmiotu, który zniknął z pola widzenia,

- odwracanie kartek książki, oglądanie i pokazywanie obrazków,

- dotykanie palcem wskazującym szczegółów zabawek,

- pociąganie za sznurek, by przyciągnąć przedmiot,

- kontrolowanie wzrokiem czynności wykonywanych przy użyciu narzędzi: łyżki, grzebienia, kredki,

- wkładanie małych przedmiotów do dużych,

- rozumienie emocjonalnie zabarwionych wypowiedzi rodziców,

- poruszanie się w rytm muzyki,

- słuchanie i rozpoznawanie wyrażeń dźwiękonaśladowczych i pierwszych wyrazów,

- rozumienie popartych gestem wypowiedzi słownych,

- rozumienie prostych poleceń, niektórych nazw przedmiotów, osób, czynności,

- samodzielne wypowiadanie kilku wyrazów,

- powtarzanie wyrazów i słów wypowiedzianych przez dorosłego,

- naśladowanie ruchów,

- zabawy przy muzyce, próby rysowania,

- gest wskazywania palcem, pole wspólnej uwagi, zachowania intencjonalne,

- inicjowanie kontaktu z wieloma osobami z otoczenia.

Drugi rok życia:

- przysiad, kopanie piłki, wspinanie się, rzucanie piłki, bieganie, wchodzenie po schodach, próby samodzielnego rozbierania się, podskakiwanie, pierwsze próby jazdy na rowerku,

- nieporadne posługiwanie się łyżką lub widelcem, picie z kubka, dopasowywanie kształtów do odpowiednich otworów, rysowanie (bazgranie), odkręcanie pokrywek, budowanie szeregów i wieży z 6 klocków,

- dobieranie par: przedmiot i odpowiadający mu obrazek, dobieranie identycznych obrazków, dobieranie części obrazka do całości, dobieranie par zabawek,

- identyfikowanie i różnicowanie nowych wyrażeń dźwiękonaśladowczych, identyfikowanie i różnicowanie słów, identyfikowanie i różnicowanie melodii oraz słów piosenek, próby "gry" na instrumentach muzycznych,

- pojawienie się wypowiedzi dwuwyrazowych, stały wzrost słownictwa,

- rozumienie prostych zdań - głównie poleceń i zakazów,

- umiejętność dzielenia uwagi z dorosłymi, zwracania ich uwagi na przykład na przedmioty, czynności,

- naśladowanie czynności wykonywanych przez dorosłych, zabawy równoległe z rówieśnikami, wzrost zainteresowania rówieśnikami.

Trzeci rok życia:

- stopniowe przyswajanie reguł pozwalających funkcjonować w grupie, rozwój rozumienia językowych zasad społecznych, rozwój rozumienia słownictwa nazywającego emocje,

- początki zabawy tematycznej, powtarzanie sekwencji czynności,

- stały wzrost słownictwa, wzrost sprawności komunikacyjnej i społecznej, rozwój konstrukcji składniowych, budowanie zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie,

- identyfikowanie i różnicowanie nowych słów, powtarzanie melodii, słuchanie tekstów pisanych,

- rozumienie dłuższych wypowiedzi,

- układanie figur w konturach, układanie obrazków w konturach, składanie obrazków z części, klasyfikowanie (według barwy, kształtu, kryterium użycia), naśladowanie wzorów, naśladowanie sekwencji,

- sprawne chodzenie i bieganie, pewne trzymanie przedmiotów podczas chodzenia, rzucanie, kopanie, łapanie piłki, jazda na trójkołowym rowerku, samodzielne zdejmowanie i wkładanie niektórych części garderoby,

- rysowanie pionowej i poziomej linii prostej, krzyżyka oraz koła, budowanie wieży z ośmiu klocków, posługiwanie się łyżka, widelcem, kubkiem, samodzielne wykonywanie podstawowych czynności higienicznych, wkładanie klocków różnego kształtu do właściwych otworów.

U prawidłowo rozwijającego się dziecka w rozwoju mowy mogą zachodzić procesy fizjologiczne, które nie powinny nas niepokoić.

1. Do pięciu lat dziecko może wymieniać głoski:

- sz, ż, cz, dż na s, z, c, dz; ś, ź, ć, dź

- s, z, c, dz na ś, ź, ć, dź

2. Do ośmiu lat może wymieniać "r" na "l" ale tylko pod warunkiem, że inne głoski są poprawnie wymawiane.

Intuicja rodziców jest najczulszym "barometrem" odnośnie dziecka, jednak opóźnienia w rozwoju mowy zawsze są poważnym sygnałem, który należy sprawdzić !